Tai Biến – Tổng Quan Về Tai Biến + Cách Phòng Và Điều Trị Tai Biến

0
tai bien

Bệnh tai biến là một căn bệnh không còn quá xa lạ với mọi người, tai biến mạch máu não xảy ra đột ngột, gây tử vong cao và để lại di chứng nặng nề. Với những tác động mà bệnh gây nên cho sức khỏe của người bệnh thì việc quan tâm và hiểu về căn bệnh này là một điều cần thiết.

1. Bệnh tai biến là gì?

Tai biến mạch máu não (đột quỵ não) là một rối loạn khu trú của não bộ nguy hiểm và phổ biến nhất hiện nay đặc trưng bởi hiện tượng máu lên não bị gián đoạn đột ngột với hai dạng chính là nhồi máu não (tắc mạch máu) và xuất huyết não (vỡ mạch máu), có tiến triển nhanh trên lâm sàng vì bệnh thường do một mạch máu não bị vỡ hoặc tắc đột ngột.

– Nhồi máu não (chiếm 80%): Nhồi máu não xảy ra khi một vùng não không được cấp máu. Tình trạng bít tắc này kéo dài gây cản trở máu lưu thông đến não, khiến các tế bào não bị thiếu hụt oxy quá mức và chết.

– Xuất huyết não (chiếm 20%): Xuất huyết não xảy ra do một mạch máu não bị vỡ, khiến máu thấm vào mô não và từ đó gây tổn thương cho các tế bào não.

Theo Tổ chức Y tế thế giới WHO tai biến mạch máu não (TBMMN) hay đột quỵ là một trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu hiện nay, chỉ đứng sau bệnh tim mạch và bệnh ung thư¬. Tại Việt nam, mỗi năm có khoảng 200.000 người bị tai biến mạch máu não, khoảng 50% trong số đó tử vong. Bệnh xảy ra ở bất kỳ giờ nào trong ngày và bất cứ mùa nào trong cả năm.

2. Nguyên nhân dẫn đến bệnh tai biến

+ Huyết áp cao là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra đột quỵ não.
Người bị tăng huyết áp có nguy cơ đột quỵ cao gấp 3-4 lần. Bởi tăng huyết áp là sự tăng áp lực thường xuyên của dòng máu lên thành mạch khiến cho thành mạch giãn dần ra và xuất hiện những tổn thương nhất định, hệ thống tiểu cầu và các sợi fibrin sẽ đến để vá lại vết thương hình thành cục máu đông.

Bên cạnh đó, những người huyết áp cao có rối loạn mỡ máu, thừa Cholesterol sẽ làm xơ vữa hẹp lòng mạch, cản trở lưu thông dòng máu đến nuôi dưỡng tế bào não gây đột quỵ nhồi máu não.

+ Xơ vữa động mạch là bệnh gây ra bởi các mảng xơ vữa trong động mạch làm mạch máu ngày càng nhỏ hẹp dẫn đến tình trạng lưu thông máu gặp nhiều khó khăn. Các mảng xơ vữa bong ra sẽ khiến các cục máu đông hình thành. Cục máu đông di chuyển đến gần não có thể gây tắc nghẽn, đột quỵ nhồi máu não.

+ Đái tháo đường làm cho quá trình xơ vữa động mạch diễn ra nhanh hơn, làm xuất hiện những cục huyết khối hay các mảng xơ vữa hình thành trong lòng động mạch bít tắc lòng động mạch, khiến máu và oxy không đến nuôi dưỡng được vùng mạch máu đó cung cấp. Hậu quả là gây ra cơn đột quỵ não.

+ Một số trường hợp bệnh nhân bị tai biến mạch máu não là do bệnh tim. Đó là những trường hợp bị bệnh rung nhĩ, hẹp van hai lá có rung nhĩ, u nhày nhĩ trái, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, tồn tại lỗ bầu dục… Nguyên nhân là do cục máu đông hoặc mảng xơ vữa từ buồng tim, van tim bị trôi theo dòng máu lên động mạch cảnh, làm tắc đột ngột dòng máu nuôi não, gây ra đột quỵ nhồi máu não.

+ Dị dạng mạch máu não là hiện tượng mạch máu bất thường, rối loạn trong não, gây chảy máu não, từ đó gây ra cơn đột quỵ não. Theo các bác sĩ, dị dạng mạch máu não tiến triển âm thầm, người bệnh thường không tự phát hiện được, mạch máu bị dị dạng ngày càng giãn ra và yếu đi. Đến lúc mạch máu căng tức quá mức (do áp lực công việc, căng thẳng, stress…) dẫn đến vỡ mạch máu não gây chảy máu não.

+ Hút thuốc lá cũng là một trong những tác nhân hàng đầu gây đột quỵ não. Trung bình cứ 5 người bị đột quỵ não thì có một người thường xuyên hút thuốc lá. Nguyên nhân là do hút thuốc làm tăng quá trình xơ vữa động mạch, gây rối loạn mỡ máu và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

+ Một số yếu tố khác: giảm huyết áp (tụt huyết áp đột ngột hơn 40 mmHg), viêm động mạch, viêm tắc tĩnh mạch, thuyên tắc xoang tĩnh mạch, rối loạn chức năng đông máu, thoái hóa mạch máu não,… hoặc người thừa cân, béo phì, sử dụng nhiều rượu bia cộng với thói quen ít vận động, chế độ sinh hoạt không lành mạnh, lạm dụng thuốc tránh thai,…

Có thể nói, đột quỵ não là bệnh lý nặng nguy hiểm gây tử vong và di chứng vô cùng nặng nề. Vì thế, nắm được dấu hiệu và yếu tố nguy cơ là quan trọng giúp bệnh nhân và người nhà chủ động phát hiện, xử lý, phòng ngừa nhằm hạn chế tối hậu quả có thể xảy ra.

3. Triệu chứng bệnh tai biến

Sau đây là các triệu chứng điển hình của bệnh tai biến mạch máu não :

+ Khó đi bộ: Có thể vấp ngã hoặc chóng mặt đột ngột, mất thăng bằng hoặc mất phối hợp.

+ Vấn đề với tầm nhìn một hoặc cả hai mắt: Có thể đột nhiên bị mờ hoặc tối, hoặc có thể nhìn đôi, cảm giác ruồi bay trước mắt.

+ Vấn đề với nói và hiểu có thể trải nghiệm sự nhầm lẫn: Nói khó hoặc là không thể giải thích những gì đang xảy ra (mất ngôn ngữ). Hãy cố gắng lặp lại một câu đơn giản, nếu không thể là dấu hiệu của đột quỵ.

+ Tê liệt hoặc tê, yếu ở một bên của cơ thể/ khuôn mặt đột ngột: Cố gắng nâng cao cả hai tay trên đầu cùng một lúc, nếu một cánh tay bắt đầu yếu, có thể là dấu hiệu đột quỵ. Tương tự như vậy, một bên miệng có thể trễ xuống khi cố gắng để cười.

+ Nhức đầu: Bất ngờ nhức đầu nghiêm trọng, có thể kèm theo nôn mửa, chóng mặt hoặc thay đổi ý thức, là biểu hiện cho biết đang có cơn đột quỵ.

+ Xuất hiện những “khoảng vắng”: thỉnh thoảng bệnh nhân như mất hẳn sự kiểm soát của chính mình. Đang nói bỗng mất ngang trong giây lát mới lại tiếp tục được câu chuyện. Để rơi vật dụng trong tay mà không biết để rồi vài giây sau mới sực nhớ ra và nhặt lên.

+ Bệnh nhân đột nhiên mất định hướng trong vài phút, vài giờ. Thoáng quên, thoáng điếc, mất định hướng về không gian và thời gian.

Tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng của một cơn đột quỵ, thậm chí biến động hoặc biến mất mỗi phút. Đừng chờ đợi để xem nếu các triệu chứng có biến mất hay không, mà đến ngay phòng cấp cứu trong 60 phút khi xuất hiện dấu hiệu đầu tiên, bởi cơn đột quỵ không được điều trị sớm sẽ gây tổn thương não và khuyết tật.

4. Thuốc điều trị bệnh tai biến tốt nhất hiện nay

5. Bệnh tai biến có nguy hiểm không?

Là bệnh nguy hiểm vì thế nếu không được điều trị kịp thời có thể để lại di chứng tai biến mạch máu não không hề nhẹ, ảnh hưởng đến mọi hoạt động của cơ thể.

Các di chứng sau tai biến khiến người bệnh trở thành gánh nặng không chỉ cho bản thân mà còn cho gia đình và xã hội vì thế để ngăn chặn tình trạng này người bệnh cần đi khám thường xuyên để có phương pháp kịp thời. Một số di chứng mà người bệnh có thể gặp phải như sau

+ Liệt nửa người: đây là di chứng nặng nề nhất đối với người bệnh, mà tỉ lệ số người bị di chứng sau tai biến lên đến 92%, khiến cho người bệnh không hoạt động được, việc cử động và đi lại khó khăn hơn thậm chí rối loạn các chức năng về ngôn ngữ và cảm giác… không tự làm được những việc cá nhân, gây ra những bất tiện trong cuộc sống.

+ Rối loạn ngôn ngữ: thông thường sau tai biến người bệnh sẽ không còn được minh mẫn, các hoạt động và lời nói sẽ không trơn tru như bình thường vì các tổn thương cục bộ ở não, cho dù là ở mức độ nào cũng sẽ đều ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, mất vận động ngôn ngữ, đó là hiện tượng như rụng mất nguyên âm cuối, sự biểu đạt về ngôn ngữ cũng không được như trước.

+ Đại, tiểu tiện khó khăn:đây là sự rối loạn cơ tròn là di chứng thường thấy sau tai biến, việc đại, tiểu tiện không tự chủ khiến cho người bệnh và người nhà cảm thấy rất khó chịu, thậm chí là sống đời sống thực vật trở thành gánh nặng đối với bản thân và gia đình.

6. Cách điều trị bệnh tai biến

6.1. Cách điều trị bệnh tai biến bằng thuốc tây.

Theo Trung tâm Truyền thông Giáo dục Sức khỏe Trung ương – Bộ Y tế cho biết để điều trị bệnh nhồi máu não (một dạng của bệnh tai biến mạch máu não) thì loại thuốc được dùng phổ biến nhất là Aspirin.

Nhưng bệnh nhân không nên tự ý dùng aspirin vì nếu tai biến mạch máu não là do xuất huyết não thì aspirin có thể làm cho tình trạng bệnh nặng thêm. Các thuốc chống đông máu khác như warfarin (Coumadin) và heparin cũng có thể được dùng, nhưng không thông dụng bằng aspirin.

Ngoài ra còn có thuốc tiêu huyết khối: là các loại thuốc chữa bệnh tai biến mạch máu não thuộc dòng alteplase dùng để làm tiêu huyết khối nhưng chỉ sử dụng được trong vòng 4,5 giờ ngay sau khi bệnh tai biến mạch máu não khởi phát, hiệu quả cao khi đưa bệnh nhân đến bệnh viện càng sớm càng tốt. Riêng tai biến do vỡ mạch máu não, bệnh nhân chủ yếu được xử lý bằng các phương pháp can thiệp nội mạch và phẫu thuật.

6.2. Cách điều trị bệnh tai biến bằng đông y.

Bài thuốc trị tai biến mạch máu não 1: Hoàng kỳ 15g, bạch thược sao vàng và quế mỗi thứ 15g, gừng tươi 15g, sắc kỹ, lấy nước bỏ bã. Lấy 100g gạo tẻ, 4 quả táo tầu, nước vừa đủ nấu thành cháo. Khi cháo chín cho nước thuốc vào quấy đều, mỗi ngày ăn một lần.

Chữa di chứng sau tai biến mạch máu não (sau khi trúng phong, khí huyết đều hư, liệt nửa người, chân tay teo mềm không hoạt động được, lưỡi thâm, bựa lưỡi trắng, mạch vi hoạt…). Điều trị liên tục sẽ có hiệu quả, những người huyết áp không cao, xuất huyết não đã dừng khám chẩn đoán tắc mạch não có thể dùng bài thuốc này.

Bài thuốc trị tai biến mạch máu não 2: Địa long phơi khô, đậu đen cộng với lá rau ngót phơi khô rồi sao vàng cho nước vào sắc lấy độ nửa bát chia làm 2 lần cho bệnh nhân tai biến uống. Với những bệnh nhân bị tai biến chưa quá 10 ngày chỉ cần khoảng 3 thang là có thể phục hồi.

Bài thuốc trị tai biến mạch máu não 3: Thiên ma 100g, não lợn một bộ làm sạch cho vào bát, đổ nước vừa đủ, hấp cách thủy. Mỗi ngày hoặc cách ngày ăn một lần. Có hiệu quả chữa bán thân bất toại do tai biến mạch não.

6.3. Cách điều trị bệnh tai biến bằng bài thuốc dân gian

Bài thuốc 1:
Cháo trai, sò: Dùng 50g trai, 50g con hàu (sò), cho 100g gạo tẻ vào nước trai, hàu nấu thành cháo, ăn mỗi ngày 2 lần. Điều trị có hiệu quả chứng tăng huyết áp tai biến mạch máu não, nhức đầu chóng mặt, gan dương thịnh. Chú ý những người mắc chứng hư hàn không được dùng.

Bài thuốc 2:
Cháo hoa cúc: Hoa cúc bỏ cuống, sấy khô, tán nhỏ. Mỗi lần dùng 100g gạo tẻ nấu cháo, khi cháo chín, cho 15g bột hoa cúc vào quấy đều, đun sôi vài phút là được, ăn vào hai bữa sáng, chiều. Hoặc có thể lấy mầm cây cúc tươi rửa sạch, thái nhỏ, cho vào 100g gạo tẻ, nấu thành cháo để ăn cũng được. Món cháo này phù hợp với những người mắc chứng trúng phong, huyết áp tăng, nhức đầu, chóng mặt. Chú ý những người cao tuổi, tỳ hư, đái đường không được dùng.

Bài thuốc 3:
Vừng đen hòa với đường: Mỗi lần dùng hai thìa vừng đen đã rang chín, hòa một ít đường trắng, quấy đều, uống với nước sôi, có tác dụng sinh huyết, giãn cơ bắp, chữa bán thân bất toại.

7. Cách phòng bệnh tai biến mạch máu não

+ Tập thể dục thường xuyên
Việc tập thể dục thường xuyên giúp khiến cho giảm nguy cơ tai biến mạch máu não từ 30% đến 50%. Do đó, bạn nên duy trì thói quen tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày. Việc tập thể dục tùy vào sức khỏe mỗi người, khi cảm thấy quá sức, hãy chia thành những bài tập nhỏ, khi đã quen thì có thể nâng cao dần. Bên cạnh đó, bạn có thể đi bộ 15 phút vào buổi sáng và trước khi ăn.

Nghiên cứu được đăng trên tạp chí Stroke cho thấy: những người tập thể dục thường xuyên từ năm 40 tuổi sẽ có nguy cơ đột quỵ ít hơn lúc bước sang độ tuổi ngoài 65.

+ Kiểm soát cân nặng hợp lí
Nếu như đang thừa cân bạn cần có kế hoạch cho việc giảm cân đến khi đạt trọng lượng thích hợp. Việc giảm từ 5-10% trọng lượng sẽ giúp kiểm soát mỡ máu thấp hơn và giảm huyết áp cũng như lượng đường trong máu. Đây đều là các nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh lý tim mạch và đột quỵ. Tuy nhiên, việc giảm cân cần thực hiện từ từ, tránh giảm cân đột ngột, quá nhanh có thể không tốt cho sức khỏe.

+ Ăn uống đủ dinh dưỡng
Duy duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh sẽ giúp giảm nguy cơ tai biến mạch máu não đến 25%. Bạn cũng nên bổ sung các loại trái cây, rau, cá, ngũ cốc, và thịt nạc nhằm đảm bảo chế độ ăn giàu chất xơ, đủ lượng protein, những vitamin và khoáng chất cần thiết. Bên cạnh đó, bạn cũng nên duy trì chế độ ăn nhạt vì hàm lượng natri cao có thể gây tăng nguy cơ huyết áp cao – một trong những nguyên nhân gây tai biến mạch máu não. Đây là chế độ ăn rất tốt cho tim mạch, phòng tai biến mạch máu não hiệu quả.

+ Hạn chế uống rượu
Uống một lượng rượu nhỏ mỗi ngày sẽ tốt cho tim mạch, tuy nhiên, uống quá nhiều lại gây phản tác dụng như làm tăng huyết áp, đau tim, đột quỵ… Để tận dụng lợi ích của rượu cũng như hạn chế nguy cơ của việc uống quá nhiều, bạn nên sử dụng rượu phù hợp, chỉ uống 1 – 2 ly/ngày và tùy vào tình trạng sức khỏe của bạn.

+ Không hút thuốc
Hút thuốc có khả năng gây tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, tăng nguy cơ bệnh tim mạch và tai biến mạch máu não. Bên cạnh đó, những người hút thuốc thụ động cũng có nguy cơ tương tự như người hút thuốc. Trung bình mỗi năm, trên thế giới có khoảng 46000 người chết vì bệnh tim có liên quan đến tiếp xúc với thuốc lá.

+ Ăn ít sô cô la
Một số nghiên cứu cho thấy những người ăn sô cô la nhiều hơn một lần một tuần sẽ giảm nguy cơ bệnh tim khoảng 40%, giảm nguy cơ bệnh tiểu đường khoảng 30%, và tai biến mạch máu não khoảng 30%. Do đó, bạn có thể ăn một ít socola.

Tuy nhiên, nếu ăn quá nhiều có thể dẫn đến tình trạng thừa cân, béo phì, từ đó gây tăng huyết áp, xơ vữa mạch máu và tai biến mạch máu não.

+ Kiểm tra răng miệng thường xuyên
Các bác sĩ đã chỉ ra rằng vệ sinh răng miệng sạch sẽ 6 tháng 1 lần có thể làm giảm 24% nguy cơ đau tim và 13% nguy cơ tai biến mạch máu não. Do đó, bạn nên thường xuyên vệ sinh răng miệng và kiểm tra cũng như điều trị ngay nếu xuất hiện các bệnh lý nghiêm trọng về răng miệng.

8. Bệnh tai biến không nên ăn gì?

Một số loại thực phẩm mà bệnh nhân tai biến mạch máu não kiêng ăn gồm:

+ Hạn chế sử dụng muối: muối là một gia vị sử dụng trong chế biến đồ ăn, khi sử dụng muối cho người bị bệnh cần phải cẩn thận vì muối sẽ hấp thu nước trong máu gây nên tình trạng tăng huyết áp. Vì vậy, nếu được bạn không nên sử dụng muối hoặc nếu có sử dụng chỉ nên sử dụng một lượng rất nhỏ.

+ Kiêng sử dụng các chất kích thích (bia rượu, cà phê, thuốc lá, thức ăn cay nóng,…) và chất béo động vật: đây là những chất làm tăng nguy cơ gây nên tình trạng tai biến mạch máu não và sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình điều trị. Để có kết quả tốt trong việc điều trị bạn nên kiêng tuyệt đối những chất này.

+ Chế độ ăn uống cũng tùy theo thể trạng và tình trạng bệnh, với những người bệnh ít hoạt động thì lượng thức ăn nên cung cấp ít hơn những người bệnh hoạt động nhiều. Ngoài việc duy trì một chế độ ăn lành mạnh, những hoạt động nhẹ nhàng cũng như chế độ nghỉ ngơi hợp lý sẽ đẩy lùi được những tác nhân gây bệnh và sự phát triển của bệnh tai biến mạch máu não.

9. Bệnh tai biến nên ăn gì?

– Những thực phẩm mà người bị tai biến nên ăn bao gồm:
+ Chất đạm: sử dụng chất đạm ở mức vừa phải, tránh những thực phẩm có hàm lượng cholesterol cao, nên sử dụng các chất đạm từ thực vật hoặc từ động vật ( sữa, cá, thịt nạc,…)

+ Các vitamin và khoáng chất: các chất này có trong hoa quả cũng như rau xanh rất nhiều, cung cấp các chất này trong các bữa ăn hàng ngày sẽ làm giảm huyết áp, giảm nguy cơ bị đột quỵ đặc biệt là hàm lượng Kali trong các loại rau quả nhất là trong quả chuối.

+ Chất béo: nên hạn chế sử dụng các chất béo từ động vật mà thay vào đó bạn nên bổ sung các chất béo từ thực vật, các axit béo có trong dầu thực vật sẽ làm giảm lượng mỡ thừa trong cơ thể, hạn chế hiện tượng xơ vữa động mạch cũng như giảm nguy cơ đột quỵ .

– Một số món ăn tốt cho người bị bệnh tai biến
+ Ổi
Ổi có lượng chất xơ dồi dào, nguyên tố đồng, axit folic và vitamin C. Đây là loại quả hỗ trợ tích cực cho hoạt động tiêu hóa, đồng thời giúp tăng cường khả năng miễn dịch và duy trì trạng thái khỏe mạnh của cơ thể.

+ Quả mâm xôi
Quả mâm xôi đỏ mọng hoặc dâu tây hay dâu rừng là những loại quả rất giàu vitamin C và chất xơ, không chỉ cần thiết cho hoạt động sống hằng ngày của cơ thể mà còn giúp tăng cường đề kháng và phòng chống bệnh tật.

+ Cà chua
Trái cà chua có rất giàu vitamin C và P. Ăn cà chua ngày 1-2 quả thường xuyên mỗi ngày, đặc biệt là cà chua sống sẽ giúp bạn phòng chống được nguy cơ tăng huyết áp và những biến chứng xấu do xuất huyết đáy mắt gây ra.

+ Bưởi, cam, quýt, dưa hấu
Những loại trái cây ngon cung cấp vitamin C và các chất chống oxi hóa có tác dụng tăng cường khả năng giải độc cho gan, xúc tiến quá trình chuyển hóa cholesterol và dự phòng xơ vữa động mạch, rất hữu ích trong việc hỗ trợ điều trị bệnh tai biến mạch máu não

+ Táo
Thành phần có trong táo có tác dụng cải thiện tuần hoàn máu và chống xơ vữa động mạch. Trong táo chứa nhiều chất dinh dưỡng như axit malic, axit citric, vitamin A, B, C… Ngoài ra, táo còn có tác dụng điều hòa huyết áp tốt đối với người huyết áp cao, giúp ngăn ngừa và điều trị bệnh tai biến mạch mãu não.

+ Cá
Cá là thực phẩm tốt nhất giúp cơ thể phục hồi nhanh chóng và ít gây biến chứng bệnh tai biến. Cá biển có chứa photpho, các loại cá chứa acid béo không bão hòa cực tốt cho cơ thể như là cá trích, cá hồi, cá mòi, cá ngừ. Đây là những thực phẩm có chứa cholesterol tốt và góp phần triệt tiêu những mảng xơ vữa bám trong thành mạch máu – tác nhân số 1 gây ra đột quỵ

Để lại bình luận

avatar
  Subscribe  
Notify of