Vai trò của gan và các tác nhân gây hại cho gan trong sinh hoạt hàng ngày bạn nên tránh

0
Rate this post

Nếu ví gan như một nhà máy thì nhà máy này vô cùng kỳ diệu, khi vừa có chức năng dự trữ, lại vừa hoạt động sản xuất và xử lý các chất độc hại. Mỗi chức năng này của gan lại liên quan chặt chẽ đến nhiều nhiệm vụ quan trọng khác trong cơ thể, mà nếu không có gan thì chắc chắn cơ thể sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

I. Vai trò quan trọng của gan dối với cơ thể con người.

Gan có sức làm việc bền bỉ vì hoạt động liên tục 24/24 giờ mỗi ngày. Cứ mỗi 2 phút toàn bộ máu trong cơ thể lại di chuyển qua gan một lần, từ 2 nguồn chính là động mạch gan lấy máu từ tim và tĩnh mạch gan lấy máu từ hệ thống mạch máu ruột. Chính lượng lớn máu này từng phút từng giây mang các chất dinh dưỡng cũng như các chất độc hại trực tiếp đến gan để gan phân loại, xử lý.

Trong hơn 500 vai trò khác nhau của gan, có một số vai trò được xem là nổi bật nhất. Đầu tiên là vai trò chống độc. Hàng ngày, cơ thể có thể bị tấn công bởi nhiều yếu tố độc hại từ các nguồn như: rượu bia, thực phẩm nhiễm độc, thuốc uống… Khi những yếu tố độc hại này theo máu đến gan, gan sẽ xử lý, chuyển hóa, biến chúng thành chất không độc hoặc ít độc hơn rồi thải ra ngoài qua phân và nước tiểu.

Gan cũng đảm nhiệm vai trò quan trọng là sản xuất mật để giúp cơ thể tiêu hóa thức ăn. Ước tính mỗi ngày gan sản xuất khoảng 1 lít dịch mật, số mật này được dự trữ ở túi mật và khi cần sẽ được tiết vào ruột non để giúp cơ thể tiêu hóa thức ăn dễ dàng hơn. Ngược lại, mọi thức ăn sau khi được tiêu hoá ở ruột sẽ được đưa tới gan để chế biến lại rồi mới đi vào máu nuôi cơ thể. Khi tiếp nhận lượng máu lớn từ hệ tiêu hóa, gan còn đảm nhiệm vai trò chuyển hóa những chất dinh dưỡng thiết yếu như chất bột đường (glucid), chất béo (lipid) và chất đạm (protein) để tạo năng lượng cho hoạt động sống và nuôi dưỡng cơ thể.

Với vai trò dự trữ, không chỉ thường xuyên tiếp nhận máu “chạy” qua để xử lý các chất dinh dưỡng cũng như độc hại, gan còn đảm nhiệm dự trữ máu với lượng lớn khoảng 1 lít. Lượng máu này sẽ được gan co lại đẩy vào hệ tuần hoàn khi cơ thể cần. Gan cũng là cơ quan giúp dự trữ glucose (dưới dạng glycogen), các vitamin và khoáng chất như vitamin A, D, B12, folate, sắt và đồng cho cơ thể. Ngoài ra, gan còn giữ vai trò quan trọng trong điều hòa miễn dịch và bảo vệ cơ thể khi cứ mỗi 2 phút toàn bộ máu trong cơ thể lại qua gan một lần để được gan làm sạch.

Một số vai trò quan trọng khác của gan bao gồm: giúp cơ thể hấp thu những vitamin tan trong mỡ như vitamin A, D, E, K; sinh tổng hợp albumin, tạo áp lực keo của huyết tương giúp ổn định tuần hoàn máu; sản xuất các yếu tố đông cầm máu như prothrombin, fibrinogen…

Chính vì gan đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng như vậy và nằm ở vị trí cửa ngõ thường xuyên “đón nhận”
những chất độc hại, vi khuẩn… nên rất dễ bị nhiễm độc, suy yếu sớm và nhanh. Do đó, việc chủ động chống độc để bảo vệ gan, làm giảm nguy cơ mắc phải các bệnh lý gan thường gặp như tăng men gan, gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan hay thậm chí ung thư gan là vô cùng cần thiết.

II. Những tác nhân ảnh hưởng đến chức năng gan trong sinh hoạt hàng ngày.

1. Béo phì
Béo phì là căn bệnh gây ra tình trạng “gan nhiễm mỡ không do rượu”. Theo thống kê, béo phì ảnh hưởng tới 80-100 triệu người ở Hoa Kỳ và sẽ sớm trở thành lý do hàng đầu cho các ca ghép gan ở Mỹ. Gan nhiễm mỡ xảy ra khi có quá nhiều chất béo tích tụ trong các tế bào gan. Các chuyên gia cho rằng, tình trạng này liên quan mật thiết đến hội chứng chuyển hóa, cao huyết áp và mỡ máu cao.

Khi tế bào gan phải “hứng chịu” lượng chất béo quá nhiều, xơ gan và suy gan có thể xảy ra. Mặc dù những người ở độ tuổi 40 và 50 có khả năng mắc bệnh gan nhiễm mỡ cao hơn, nhưng nguy cơ ở những thanh thiếu niên béo phì là không ngoại lệ.

2. Nước ngọt
Nước ngọt có đường là nguyên nhân phổ biến của việc tăng cân, vì vậy không có gì đáng ngạc nhiên khi chúng cũng liên quan đến tổn thương gan. Một nghiên cứu gần đây được công bố trên tạp chí The Journal of Hepatology cho thấy những người uống một hoặc nhiều đồ uống có đường mỗi ngày sẽ có dấu hiệu bệnh gan nhiễm mỡ cao hơn những người không uống bất kỳ loại đồ uống có đường nào. Nguy cơ này thậm chí còn cao hơn nữa nếu những người này đã bị béo phì hoặc thừa cân từ trước. Và một nghiên cứu trước đó cho thấy rằng, hầu hết những người tiêu thụ hai đồ uống có đường mỗi ngày, liên tục trong sáu tháng sẽ có dấu hiệu của bệnh gan nhiễm mỡ.

Như vậy, việc cắt giảm nước ngọt trong chế độ ăn uống được chứng minh là giúp giảm cân, và như vậy có thể giữ cho gan của bạn khỏe mạnh.

3. Acetaminophen
Việc bán không kê toa các thuốc như Tylenol và bán theo toa thuốc Vicodin hoặc Percocet, các thuốc chứa acetaminophen liều cao, có thể gây suy gan và thậm chí tử vong. Quá liều acetaminophen cần phải được điều trị ngay lập tức. Không bao giờ sử dụng acetaminophen với liều cao hơn mức khuyến cáo và đảm bảo rằng bạn không dùng nhiều hơn một loại thuốc có chứa cùng thành phần đó.

“Acetaminophen có trong rất nhiều sản phẩm, bao gồm các loại thuốc ho và cảm lạnh”, nhận định của Daniel F.Schafer, giáo sư bác sĩ nội khoa tại Đại học Nebraska, bang Omaha, Hoa Kỳ.

4. Các loại thuốc khác
Ngoài acetaminophen, các loại thuốc khác cũng có thể gây hại cho gan của bạn. Ví dụ, việc sử dụng lâu dài các steroid đồng hóa (là loại hormon nam mà một số vận động viên sử dụng để cải thiện hiệu suất vận động) có liên quan đến nguy cơ gây ung thư gan. Các loại thuốc bất hợp pháp, bao gồm heroin và cocaine, cũng có khả năng gây tổn thương gan nghiêm trọng.

8. Hút thuốc
Hút thuốc lá có thể làm tăng nguy cơ ung thư gan và xơ gan. Các hóa chất độc hại trong khói thuốc lá có khả năng gây viêm và thúc đẩy xơ gan. Hút thuốc lá cũng kích thích việc sản xuất cytokine, hóa chất gây viêm và tổn thương tế bào gan. Ngoài ra, ở những người bị viêm gan B hoặc C, hút thuốc lá làm tăng nguy cơ ung thư biểu mô tế bào gan, cũng là một dạng ung thư gan. Vì vậy, ngừng hút thuốc chính là biện pháp tự bảo vệ sức khỏe của chúng ta.

9. Rượu
Mặc dù các yếu tố kể trên đều dẫn đến bệnh về gan, tuy nhiên lạm dụng rượu vẫn là nguyên nhân chính gây xơ gan và các bệnh gan khác. Theo Tổ Chức Gan Mật Hoa Kỳ, ước tính có khoảng 10-15% người nghiện rượu sẽ bị xơ gan. Điều này có nghĩa là, uống rượu một cách chừng mực có thể giữ cho gan của bạn khỏe mạnh. Và nếu bạn đã bị tổn thương gan, kiêng cử là điều tất yếu.

III. Cách phòng tránh và bảo vệ gan.

Xem hết video dưới đây.

 

 

Facebook Comments

Để lại bình luận

avatar
  Subscribe  
Notify of